کانال تلگرام اخبار نظام وظیفه آویژه

برای دسترسی آسانتر به مطالب سایت به کانال تلگرام روانشناسی آویژه بپیوندید (کلیک کنید).

عوامل ایجاد اختلال استرس پس از سانحه چیست؟

اختلال استرس پس از سانحه

اختلال استرس پس از سانحه (Posttraumatic Stress Disorder)، یا همان PTSD، پاسخ­های توأم با استرس در مواجه با حوادث دردناک و تهدید کننده زندگی میباشد. در توضیح حوادث ناخوشایند و زمینه­ ساز اختلال استرس پس از سانحه تفاوت­ هایی بین افراد دیده می­شود؛ بعبارتی رویدادهایی که برای شخصی ناگوار و منفی تعبیر می­شوند، ممکن است برای شخص دیگری خنثی و قابل تحمل ­تر در نظر گرفته شوند. به­ طور کلی اتفاقات تروماتیک را به بلایای طبیعی(زلزله، سیل،آتش­سوزی، طوفان و…) و حوادث غیرطبیعی(تجاوزجنسی، ورشکستگی مالی و…)، تقسیم می­شوند. آنچه این حوادث از آن جهت که برای بقا و سلامتی فرد، اعضای خانواده و بستگان نزدیک، خطری جدی و تهدیدآمیز محسوب می­شوند باهم مشترک هستند و از طرفی به این نتیجه می­رسند تروما فاجعه­ای است که باید ازآن­ها اجتناب کرد و تمامی خاطرات مرتبط با آن­ دفن و به فراموشی سپرده شوند.

بر اساس تحقیقات محققین و متخصصین فعال در حوزه مشاوره خانواده ، ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه در هر دوره سنی ممکن است روی دهد، منتهی بین افراد مبتلا به اختلال استرس ­پس ­از ­سانحه  از نظر زمان بروز علائم و شدت مشکل تفاوت­های فاحشی وجود دارد. از جمله عوامل آشکارکننده فوری نشانه­ های PTSD، می­توان به فقدان مهارت های زندگی و سابقه ابتلا به اختلال شخصیت روانپزشکی در افراد می­توان اشاره کرد. برخی افراد بلافاصله پس از تجربه حادثه ناخوشایند تغییراتی را در فکر و رفتارشان بروز می­دهند، این در حالی است که در افرادی با تجربه مشابه ممکن است زمانی طولانی در بروز نشانه ­ها سپری شود. در ادامه مقاله، انواع علائم اختلالPTSD را به تفصیل شرح داده ­ایم. اینکه چه افرادی در معرض ابتلا به اختلال PTSD قرار دارند، از دیدگاه­های مختلفی بررسی شده اند، که ما آن­ها را در ۲ عامل کلی آورده ایم.


بیشتر بخوانید: علائم و درمان اختلال اضطراب فراگیر


عوامل ایجاد اختلال استرس پس از سانحه

عوامل اختلال استرس پس از سانحه بسیار پیچیده و متنوع است در اینجا سعی کردیم به برخی از آنها اشاره کنیم:

  • عوامل رفتاری: در رویکرد رفتارگرایی با تاکید بر اصول یادگیری، مشکل افراد مبتلا به اختلال PTSDرا توجیه می­کند. طبق مفروضات این نظریه، فرد پس از تجربه مستقیم رویداد ناگوار، به یک رابطه علت و معلولی ساختگی و جعلی بین محرک­های درونی و بیرونی ایجاد کننده حادثه اقدام می کند. منظور ما از محرک­های درونی؛ یعنی: افکار، خاطرات مرتبط با تروماست. پیشایندهای بیرونی هم به تمامی عوامل محیطی درگیر در تولید حادثه بد، مانند: صدا، بو و تصاویرتداعی کننده اتفاق بد اشاره دارد. بنابراین هرگاه یکی از محرک­های بالا ظاهر شود، بلافاصله خاطره و تصویر رویداد ناراحت­کننده در فرد بروز می­کند و فرد را ملتهب و مضطرب می­سازد، که فرد را در جست و جوی راهی جهت کاهش تنش و پریشانی ناشی از یادآوری رویداد آسیب زا وادار می­کند. فرار و اجتناب، سریع ترین راهکارهایی هستند که هم چون ناجی و فریادرسی به فریاد فرد می­رسند. علیرغم تسکین موقتی راه­حل های فوق، در بلند مدت نتیجه­ای جز غرق شدن بیشتر در مشکلات، تداوم اضطراب و ناراحتی و عدم یادگیری اینکه باورهای­ او به اندازه­ای که تصور می­کند فاجعه نبوده است.
  • عوامل شناختی:

    در اختلال PTSD، تحریف و تغییر باورهای بنیادین از مشکلات اساسی است که برای فرد ایجاد می­شود. به نحوی که فرد با دنیایی از افکار منفی چون: “من نمی­توانم با این شرایط مقابله کنم”، “این بدترین چیزی بود که در تمام عمرم تجربه خواهم کرد”، “دنیا قابل اعتماد نیست، و برخلاف تصورم پر از خطراتی است که هر لحظه ممکن است من و خانواده­ام را از پای دربیاورند”، مواجه می­شود. علت ایجاد افکار غیر منطقی تعبیر و تفسیری است که فرد نسبت به حادثه ناگوار پیدا می کند. مادامی که فرد رویداد را ناخوشایند و فاجعه می پندارد، افکار منفی و ناتوان کننده وجود خواهند داشت که مانع از کسب بینش فرد نسبت به واقعیت حادثه و توانایی­های مقابله­ای سازگار می­شود.

عوامل ایجاد اختلال استرس پس از سانحه

علائم اختلال استرس پس از سانحه

علائم اختلال استرس پس از سانحه، طبق آخرین نسخه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی(dsm-5)، بدین صورت بیان شده است:

  • بروز حادثه آسیب زا برای خود فرد یا تجربه غیر مستقیم آن از طریق ایجاد تروما برای اعضای خانواده و اطرافیان نزدیک، اولین و مهم ترین علائماختلال استرس پس از سانحه در زمینه تشخیص و درمان اختلال است.
  • رویدادهای ناگوار باید ماهیت تهدیدکننده­ای و مرگباری برای سلامتی و بقا داشته باشد.
  • بروز واکنش­های بدنی، شناختی، هیجانی ناخوشایند(خشم، بیقراری،گوش به زنگی افراطی، مشکل تمرکز) در زمان تجربه مجدد حادثه ناگوار.
  • متوسل شدن به راهکارهای غیرسازگار(اجتناب و فرار از موقعیت­ها و پیشایندهای ایجاد کننده خاطرات مربوط به اتفاق ناخوشایند)، از اختلال استرس پس از سانحه می­باشد.

تعریف اختلال استرس پس از سانحه

تعریف اختلال استرس پس از سانحه، واکنش افراطی و غیر معمول فرد به حوادث آسیب زا و خطرناک بیان شده است.


بیشتر بخوانید: اصلی ترین روش های مقابله با استرس چیست؟


ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه

ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه به عوامل و فاکتورهای خطرناکی اشاره دارد که فرد را در مواجه با حوادث ناخوشایند و آسیب زا، ناتوان و شکننده بار می­آورد. ویژگی های افراد در معرض خطر ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه در ۲ گروه فردی و محیطی طبقه بندی میشوند.

در بعد فردی: ویژگی­های شخصیتی چون ترسو و خجالتی بودن، فقدان اعتمادبه ­نفس، عزت­نفس مخدوش و ضعیف، هوش پائین، سن کم، مجرد بودن مطرح می­باشد. شیوه فرزندپروری نامناسب والدین، سبک دلبستگی ناایمن(ریشه درروابط اولیه کودک با مادر دارد)، سابقه بیماری­های جسمی و روانی در بین اعضای خانواده، ترک تحصیل و افت تحصیلی، بیکاری و سوء مصرف مواد از جمله عوامل محیطی خطرساز حائز اهمیت می­باشد. جنسیت، فاکتور مهم دیگری است که تحقیقات از نسبت ۲ به ۱ زنان به مردان در میزان ابتلا بهاختلال استرس پس از سانحه خبر می­دهند.


بیشتر بخوانید:  بهترین مشاوره تلفنی استرس و اضطراب


نشانه­ های اختلال استرس پس از سانحه

نشانه ­های اختلال استرس پس از سانحه درچهار سطح فیزیولوژیکی، هیجانی، رفتاری و شناختی عنوان می­شود. در هر یک  از زمینه­های فوق فرد دستخوش تغییراتی می­شود. در این بخش به اختصار به توضیح نشانه­ های اختلال استرس پس از سانحه می­پردازیم.

  • فیزیولوژیک: مشکلات گوارشی، خشکی دهان و تعریق، لرزش، تپش قلب، سردرد و سرگیجه، بیخوابی.
  • هیجانی: خشم، بیقراری، گوش به زنگی مفرط.
  • شناختی: تولید افکار منفی حول رویداد تروما و توانایی­های خود، نگرش منفی به دنیا، مشکل تمرکز.
  • رفتاری: اجتناب از خاطرات و فعالیت­های تداعی کننده حادثه ناگوار، روی برگردانی از عوامل تداعی­ کننده تروما.

نشانه­ های اختلال استرس پس از سانحه

مشکلات اختلال استرس پس از سانحه

مشکلات اختلال استرس پس از سانحه، طیفی از بیماری­های جسمانی، روانپزشکی، افت عملکردهای شغلی، تحصیلی، روابط بین فردی را در بر می­گیرد. افسردگی، اختلالات اضطرابی به ویژه اختلال اضطراب فراگیر، فوبیا، اضطراب اجتماعی، ناتوانی در عملکرد جنسی، سوءمصرف­مواد و الکلسیم، افت تحصیلی، بیخوابی از مشکلات اختلال استرس پس از سانحه در بعد روانی و اجتماعی می­باشد.


بیشتر بخوانید: چگونه از اختلال پس از سانحه عبور کنیم؟


درمان اختلال استرس­ پس ­از­سانحه

درمان اختلال استرس پس از سانحه، با توجه به اهمیت اختلال PTSD، طیفی از انواع درمان­ها در نظر گرفته می­شود. از درمان­های شناختی- رفتاری گرفته تا مداخلات دارویی و روان­ درمانی­های حمایتی و بینش گرا.

در کمک و درمان افراد مبتلا به ااختلال استرس پس از سانحه، تشخیص به موقع و زودهنگام مشکل و مداوای سریع و موثر نکته مهمی است. مرکز مشاوره و روانشناسی آویژه با جمعی از روانشناسان و مشاورین متخصص و حرفه­ای آماده همکاری و ارائه خدمات لازم و کاربردی به شما می­باشد.

در این بخش به توضیح رویکردهای درمانی مهم و کاربردی اختلال PTSD می­پردازیم.

  • درمان شناختی- رفتاری: تاکید این رویکرد بر اصلاح و تغییر باورهای ناکارآمد و غیر منطقی است که در خصوص تروما در فرد شکل گرفته است. تکنیک گرا و مشارکتی بودن این روش درمانی از نقاط قوت آن محسوب می­شود. درمانگر در جلسات درمان پا به پای بیمار در تجربه مجدد حادثه و شناسایی افکار منفی مربوطه پیش می­رود، سپس با چالش و زیر سوال بردن افکار ناسازگار، بیمار را در  اصلاح و جایگزینی افکار مثبت در خود همراه می­کند.
  • حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم:

    درمانگر با آموزش مراجعه به حرکات سریع چشم به چپ و راست او را تشویق می­کند تا خاطراتی کوتاه  از تروما را در ذهن خود تصور کند و آن­ها را در حضور درمانگر مجدد تجربه نماید. با این تکنیک، از میزان بار هیجانی تجربیات ابتدایی کاسته می­شود و بیمار می­تواند برخورد منطقی­تری داشته باشد.

  • آرام سازی عضلانی پیشرونده(ریلکسیشن): در این فن مشهور و مناسب، افرادی که درگیر تنش و اضطراب هستند یاد می­گیرند که چطور در شرایط اضطراری و پر از تنش خود را آرام کنند.
  • حساسیت زدایی منظم: تکنیک بسیار کاربردی در مشکلات اضطرابی و فوبیاهاست. اولین قدم در این روش، تهیه سلسله مراتبی از مراحل اضطراب و اولویت بندی آن­ها بر اساس میزان اضطراب تولید کننده در بیمارمی­باشد؛ سپس بیمار و درمانگر از پایینترین سطح لیست شروع به رویارویی و مواجه تدریجی با موقعیت مولد اضطراب می­کند، این کار تاجایی ادامه می­یابد که مراجعه تمام موارد لیست را در حضور درمانگر و هم چنین در خارج از درمان به طور مستقل تمرین و اضطراب زدایی کند.
  • خودگویی ­های مثبت علیه استرس: به بیماریاد داده می­شود در مواقع اضطرابی با استفاده از کلام و جملات مثبت هم چون: “آرام باش”، “تو می­توانی”، خود را آرام نماید. با این تکنیک علاوه بر کاهش تنش، به ارتقای حس مثبت فرد به خود و توانمندی­هایش نیز کمک می­شود.

درمان اختلال استرس پس از سانحه

سوالات متداول

آیا اختلال استرس پس از سانحه مختص بزرگسالان است؟

خیر، کودکان نیز در معرض اختلال استرس پس از سانحه قرار می­گیرند. تجاوز جنسی، سوء استفاده جسمی و رفتاری، طلاق و جدایی والدین از جمله رویدادهای مهم و تهدیدآمیز دوران کودکی،  قلمداد می­شوند.

تشخیص اختلال استرس پس از سانحه چه زمانی گذاشته می­شود؟

حداکثر ۶ ماه پس از بروز حادثه باید علائم اختلال در فرد ظاهرو نمایان شود تا بتوان تشخیص اختلال استرس پس از سانحه را مطرح کرد.

تجربه مجدد هیجانی در درمان اختلال استرس پس از سانحه، چه نوع روشی است؟

در این تکنیک، بیمار در حضور درمانگر به یادآوری و تجربه دوباره خاطرات و تصاویر مربوط به رویداد ناگوار می­پردازد تا از بار هیجانی منفی و ناخوشایند تجربیات فرد کاسته شود.


بیشتر بخوانید: اختلال دو قطبی چیست و چگونه درمان میشود؟


خدمات تلفنی و آنلاین مرکز مشاوره خانواده و روانشناسی آویژه

هدف مرکز مشاوره و روانشناسی آویژه از ارائه اطلاعات لازم در زمینه مشکلات روانی، افزایش آگاهی شماست تا با توسعه دانش خود، جهت ارتقا و بهبود کیفیت زندگی خود، گامی مهم بردارید. لطفا برای کسب اطلاعات بیشتر سایر مقالات متخصصان مرکز مشاوره آویژه را مطالعه نمایید .

در این راستا مرکز مشاوره خانواده و روانشناسی آویژه خدمات متنوعی را در زمینه مشاوره اختلال استرس به شما هم میهنان عزیز ارائه میدهد.

زینب رضائی——– روانشناسی بالینی

منبع:  Post-traumatic stress disorder (PTSD) – Causes

براي مشاوره در زمينه عوامل ایجاد اختلال استرس پس از سانحه چیست؟

از مشاورين مشاوره خانواده و روانشناسي آويژه از سراسر کشور

با 09353000102 تماس بگيريد

همه روزه از ساعت ? صبح تا ?? شب 

حتي ايام تعطيل

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

براي تماس با مشاور کليک کنيد!