5 تمرین درمان وسواس فکری

وسواس فکری از جمله اختلالات اضطرابی محسوب می شود که بسیاری از افراد (شاید خود شما!) به شکل های مختلف درگیر آن هستند.

به نوعی می توان گفت که اکثر ما در موقعیت های مختلف تجربه وسواس فکری همراه با اضطراب شدید را داشتیم. نگران نباشید چند تمرین درمان وسواس فکری همه چیز را می تواند به حالت عادی بازگرداند.

ما در این مقاله به کمک مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی آویژه در نظر داریم با بررسی کامل وسواس فکری و علل آن سراغ تمرین های عملی و کاربردی برویم. این تمرین ها برای تمام افرادی که به شکل دائم یا متناوب درگیر وسواس فکری هستند می تواند کارایی خوبی داشته باشد.

با این حال اگر فکر می کنید بر اساس شرایط و ویژگی های شخصی خودتان نیاز به راهنمایی های تخصصی تری دارید می توانید از مشاوران مرکز مشاوره آویژه کمک بگیرید.

وسواس فکری دقیقا چیست؟

قبل از این که بخواهیم انواع تمرین درمان وسواس فکری را با یک دیگر مورد بررسی قرار دهیم، ابتدا باید بدانیم وسواس فکری دقیقا چیست و چه زمانی سراغ ما می آید؟

🚫 اگر بخواهیم بر اساس تعاریف دقیق علمی و روانشناسی به این مسئله نگاه کنیم می توانیم اینگونه بگوییم که وسواس فکری نوعی اختلال روانی و فکری محسوب می شود که با افکار ناخواسته، تکراری و مزاحم همراه است.

🚫 مهم ترین ویژگی وسواس فکری این است که فرد را مجبور به رفتاری اجباری و تکراری می کند. به طور مثال یک وسواس فکری می تواند کاری کند که شما به طور مداوم دست های خود را بشویید در حالی که از نظر منطقی نیازی به این کار نیست.

دو نکته مهم در خصوص وسواس فکری

🔵 اول این که نشانه ها و شاخص های وسواس فکری شباهت های خاصی با برخی از بیماری های روانی و روحی دارد. بنابراین برای تشخیص دقیق بهتر است از یک متخصص روانشناسی در این حوزه کمک بگیرید.

🔵 دوم اینکه همه افراد به نوعی در موقعیت های مختلفی ممکن است درگیر وسواس فکری شوند. اگر شما جزو کسانی هستید که به صورت مداوم درگیر این مسئله هستید بهتر است به یک روانشناس یا روانپزشک متخصص مراجعه کنید. چرا که در این خصوص احتمالا درمان های دارویی و روانکاوی برای شما تجویز شود. با این حال اگر در این خصوص نیاز به راهنمایی های بیشتری داشته باشید می توانید از روانشناسان آویژه راهنمایی های لازم را بگیرید.

انواع وسواس فکری و علل آن

وسواس فکری می تواند به شکل های مختلفی خود را نشان دهد. نکته ای که باید بدانید این است که ممکن است فردی درگیر تنها یکی از انواع وسواس شود و یا در موقعیت های مختلف نسبت به هر کدام از وسواس واکنش نشان دهد.

در حالت کلی وسواس های فکری عموما شامل مواردی می شود که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم.

🟣 وسواس فکری تمیزی

این وسواس معمولا به علت ترس از آلودگی شکل می گیرد که باعث بروز رفتارهای اجباری مانند شستن مکرر دست‌ها می شود.

🟣 وسواس فکری آزار و آسیب

این نوع از وسواس به دلیل ترس از آسیب رساندن به خود یا دیگران ممکن است شکل بگیرد. از متداول ترین رفتارهای اجباری که این نوع وسواس فکری موجب بروز آن می شود می توان به چک کردن مداوم قفل در اشاره کرد.

🟣 وسواس فکری ترتیب و نظم

شاید بتوان یکی از متداول ترین انواع وسواس فکری را وسواس نظم دانست. این وسواس معمولا خود را به شکل مرتب کردن وسواس‌گونه اشیاء نشان می دهد.

🟣 وسواس فکر در مسائل دینی

شک در خصوص اجرای درست اعمال دینی و اجرای مکرر آن نشان از وسواس فکری در این حوزه دارد. این نوع وسواس عموما در کشورهایی مانند ایران که بعد مذهبی قوی دارد بیشتر دیده می شود. حال به نظر شما درمان قطعی وسواس فکری مذهبی وجود دارد؟

🟣 علل وسواس فکری

اما اگر  بخواهیم علل دقیق این مسئله را مشخص کنیم می توانیم این موضوع را منوط به سه عامل اصلی ژنتیک، عوامل محیطی و شرایط اختلال مغزی بدانیم.

شاید برای شما جالب باشد بدانید که بر اساس آمار 1 کودک از هر 200 کودک و 1 نفر از هر 100 بزرگسال مبتلا به وسواس فکری هستند. این مسئله نشان می دهد که نقش عوامل محیطی و اختلالات مغزی می تواند بیش از دو برابر عامل ژنتیکی باعث بروز انواع وسواس های فکری در افراد شود.

تمرین درمان وسواس فکری

وسواس‌های فکری  می‌توانند زندگی را برای هر کسی سخت کنند. خوشبختانه، تمرین‌های خاصی وجود دارد که به شما کمک می‌کند تا بر این مشکل غلبه کنید. حتی اگر به درمان حرفه‌ای نیاز داشته باشید، این تمرین‌ها می‌توانند مکمل خوبی برای درمان باشند. در ادامه، کاربردی‌ترین تمرین‌ها را بررسی می‌کنیم.

بنویسید

یکی از بهترین، ساده ترین و کاربردی ترین کاری که می توانید در برابر افکار مزاحم، تکراری و آسیب زننده انجام دهید، نوشتن همان افکار است. در واقع نوشتن بدین معنی است که شما فکر و خیال خودتان را روی کاغذ پیاده می کنید. بنابراین بار روانی و پردازش های مربوط به آن از درون ذهن شما خارج شده و به روی کاغذ می رود.

از طرف دیگر نوشتن این فرصت را به شما می دهد که به صورت عینی با مسئله ذهنی خود برخورد کنید، چارچوب های آن را بشناسید و آن را تحلیل کنید. بنابراین همه چیز با یک نوشتن ساده می تواند در ذهن و زندگی شما نظم پیدا کند و مانع از پیشروی وسواس فکری در شما شود.

صحبت کنید

صحبت کردن در مورد مشکلات و افکارهای مزاحم کارکردی نزدیک به نوشتن دارد. در این حالت شما در حال خارج کردن این افکار از ذهن خود هستید.

نکته ای که وجود دارد این است که اگر فرد مناسبی را برای هم صحبتی انتخاب کرده باشید، این فرد می تواند شما را در پیدا کردن راهکار جهت حل مسائل ایجاد شده کمک کند.

در این خصوص شما حتی می توانید با روانشناسان مرکز مشاوره خانواده آویژه نیز صحبت کنید. این افراد علاوه بر تخصص و تجربه کاری، می توانند با صبر و حوصله صحبت های شما را بشوند و راهنمایی های خوبی ارائه دهند.

کارها را با تاخیر چند دقیقه ای انجام دهید!

یکی از مهم ترین انواع تمرین درمان وسواس فکری این است که اولا سعی کنید رفتاری های اجباری ناشی از وسواس فکری را در خود شناسایی کنید و ثانیا سعی کنید این رفتارها را تا جایی که می توانید با تاخیر انجام دهید.

کارکرد اصلی این تمرین در این است که شما با دادن چند دقیقه فاصله زمانی و ایجاد تاخیر به ذهن خود این فرصت را می دهید که یک بار دیگر رفتار اجباری را مورد بررسی قرار دهد. در واقع این فاصله زمانی در غالب مواقع خود به خود نشان می دهد که نیازی به این رفتار نیست و می توان از آن چشم پوشی کرد.

از تمرین های آرام سازی ذهن استفاده کنید.

یوگا، مدیتیشن و انواع تمرینات تنفسی عمیق از جمله راهکارهایی است که می تواند ذهن شما را آرام کند، اضطراب را کاهش دهد و اعتماد به نفس خوبی به شما القا کند. یادتان باشد بهتر این است که این تمرین ها را به شکل متناوب در طول روز انجام دهید.

رفتارهای سالم را جایگزین کنید

مشکلات وسواس فکری به دو بخش تقسیم می شود. بخش اول افکارهای مزاحم و تکراری است و بخش دوم مربوط به رفتارهای اجباری می شود. اگر شما بتوانید با تمرین های ساده و کوچک رفتارهای اجباری ناشی از وسواس فکری را کاهش دهید و آن ها را کنترل کنید.

به طور مثال شما می توانید به جای انجام یک رفتار اجباری ناشی از وسواس فکری موسیقی گوش دهید، یا ساز بنوازید و یا کتاب بخوانید. جایگزین کردن این رفتارها می تواند به شما در بهبود وسواس های فکری کمک بزرگی کند.

سخنی از مشاوران آویژه

یادتان باشد که نباید وسواس های فکری را نادیده گرفت. شما می توانید با انجام انواع تمرین درمان وسواس فکری این افکارها را بشناسید و رفتارهای ناشی از آن را کنترل کنید.

منیع: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5310107/