۶ علت گریه بی دلیل کودک/ ۱۱ راهکار برای وقتی بچه گریه میکنه چیکار کنیم؟

وقتی نوزاد بدون دلیل گریه می‌کند چه کار کنیم؟

گاهی نوزاد شما هر کاری هم که انجام دهید، دست از گریه کردن برنمی‌دارد. ممکن است او را شیر داده باشید، پوشکش را عوض کرده باشید و سعی کرده باشید با در آغوش گرفتن یا تکان دادن آرامش کنید، اما باز هم گریه کند.

گاهی هم اصلاً دلیل مشخصی برای گریه نوزاد پیدا نمی‌کنید. در چنین شرایطی ممکن است این سؤال برایتان پیش بیاید که با بچه ای که زیاد گریه میکند چه کنیم؟ آیا این گریه‌ها طبیعی هستند یا نشان‌دهنده یک مشکل جسمی یا عاطفی‌اند؟

این شرایط برای بسیاری از والدین اتفاق می‌افتد و می‌تواند بسیار خسته‌ کننده و نگران‌کننده باشد. اما گریه کردن بخش طبیعی زندگی نوزاد است و همیشه به معنای وجود یک مشکل جدی نیست.

مشاوران مرکز مشاوره خانواده آویژه برای تهیه این مقاله زحمت زیادی کشیده‌اند تا به شما در برخورد بهتر با گریه و احساسات کودک کمک کنند.

این مقاله را از دست ندهید و حتماً دیدگاه و تجربه خود را در انتهای پست بنویسید تا نظر شما بتواند به دیگر والدین هم کمک کند.

چرا نوزادان گریه می‌کنه؟

گریه، مهم‌ترین راه ارتباطی نوزاد با والدین است. نوزاد هنوز نمی‌تواند با کلمات بگوید گرسنه است، خسته شده، درد دارد یا نیاز دارد در آغوش گرفته شود. بنابراین از گریه برای نشان دادن نیازهای خود استفاده می‌کند.

بیشتر نوزادان در شش ماه اول زندگی، روزانه حدود ۴۵ دقیقه تا دو ساعت گریه می‌کنند.

نوزادانی که به کولیک یا قولنج نوزادی مبتلا هستند نیز ممکن است بدون دلیل مشخص، مدت زیادی گریه کنند. کولیک تقریباً یک نوزاد از هر ۱۰ نوزاد را تحت تأثیر قرار می‌دهد و معمولاً زمانی مطرح می‌شود که نوزاد حداقل سه ساعت در روز، سه روز یا بیشتر در هفته و دست‌کم سه هفته گریه کند.

البته گریه نوزاد همیشه به دلیل کولیک نیست. دلایل بسیار ساده‌تری مانند گرسنگی، خستگی، خیس بودن پوشک، نیاز به آغوش یا حتی شلوغی و سر و صدای محیط نیز می‌توانند باعث گریه شوند.

گاهی نوزاد به دلیل دریافت بیش از حد محرک‌های محیطی خسته و بی‌قرار می‌شود و فقط به یک محیط آرام و کم‌تحریک نیاز دارد.

علت گریه زیاد کودک چیست؟

اگر فرزندتان مرتب گریه می‌کند، بهتر است قبل از اینکه تصور کنید او بدون دلیل گریه می‌کند، نیازهای ساده و شایع او را بررسی کنید.

گرسنگی، خواب‌ آلودگی، خیس بودن پوشک، خستگی، نیاز به توجه و در آغوش گرفته شدن از دلایل رایج گریه هستند.

گاهی نیز علت گریه زیاد کودک می‌تواند به ناراحتی جسمی، بیماری، مشکلات گوارشی یا حتی دریافت بیش از حد محرک‌های محیطی مربوط باشد.

بنابراین بهتر است به زمان، شدت و شرایطی که گریه در آن اتفاق می‌افتد توجه کنید.

دلیل گریه های بی دلیل کودک چیست؟

گاهی والدین همه نیازهای کودک را برطرف می‌کنند، اما باز هم کودک گریه می‌کند. در این شرایط ممکن است دلیل گریه های بی دلیل کودک به‌ سادگی قابل تشخیص نباشد.

اگر کودک گرسنه نیست، پوشکش تمیز است، خواب کافی داشته و در محیط آرامی قرار دارد، دلایل دیگری مانند کولیک، نفخ، دندان‌ درآوردن، جهش رشد یا بعضی بیماری‌ها نیز باید در نظر گرفته شوند.

۱. بی‌قراری عصرگاهی

بعضی نوزادان در ساعات پایانی روز بیشتر بی‌ قرار می‌شوند. ممکن است در طول روز محرک‌های زیادی دریافت کرده باشند و در پایان روز نتوانند به‌راحتی خودشان را آرام کنند.

۲. کولیک یا قولنج نوزادی

کولیک معمولاً بدون علت مشخص شروع می‌شود. گریه‌های ناشی از کولیک ممکن است تقریباً در ساعت مشخصی از روز، به‌خصوص عصرها، تکرار شوند.

۳. نفخ و ناراحتی شکمی

گاز معده و نفخ می‌تواند باعث ناراحتی و گریه نوزاد شود. دندان‌درآوردن و التهاب یا سوختگی ناحیه پوشک نیز از دیگر علت‌های احتمالی بی‌قراری هستند.

در موارد نادر، حتی یک تار مو یا نخ باریک ممکن است دور انگشت دست یا پای نوزاد پیچیده باشد و باعث درد و اختلال در جریان خون شود.

۴. بیماری

اگر صدای گریه نوزاد با گریه‌های معمول او متفاوت شده است، احتمال بیماری را نیز در نظر بگیرید.

برخی بیماری‌ها مانند ریفلاکس معده به مری (GERD)، تب ناشی از عفونت یا آنفلوآنزا و عفونت گوش می‌توانند باعث گریه و بی‌ قراری شدید شوند.

برای مثال، نوزادی که عفونت گوش دارد ممکن است گوش خود را بکشد و گاهی از گوش او ترشح خارج شود. نوزاد مبتلا به ریفلاکس نیز ممکن است هنگام شیر خوردن بی‌قرار شود یا از شیر خوردن خودداری کند.

۵. حساسیت غذایی

در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، بعضی حساسیت‌ها یا واکنش‌های غذایی ممکن است باعث ناراحتی گوارشی شوند.

در نوزادانی که شیرخشک مصرف می‌کنند نیز حساسیت به پروتئین شیر گاو یا برخی ترکیبات دیگر می‌تواند باعث ناراحتی و نفخ شود.

۶. جهش‌ های رشد

دوره‌ های رشد سریع نیز ممکن است باعث بی‌قراری بیشتر نوزاد شوند. این وضعیت ممکن است در حدود ۲ تا ۳ هفتگی، ۶ هفتگی، ۳ ماهگی و ۶ ماهگی بیشتر دیده شود.

با این حال، حتی اگر همه این موارد را بررسی کنید، ممکن است باز هم علت مشخصی برای گریه پیدا نکنید. گاهی واقعاً دلیل واضحی برای گریه نوزاد وجود ندارد.

چه زمانی گریه کودک یک وضعیت اورژانسی است؟

اگر کودک یا نوزاد گریه می‌کند و آرام نمی‌شود و هر یک از علائم زیر را دارد، باید فوراً از خدمات اورژانسی کمک بگیرید:

• دچار تشنج شده است.
• پوست او آبی یا خاکستری شده است.
• سریع نفس می‌کشد یا برای نفس کشیدن مشکل دارد.
• هنگام تنفس، قسمت زیر دنده‌های او به داخل کشیده می‌شود.
• تب بالا دارد و دست‌ها و پاهایش سرد هستند.
• لکه‌های قرمز یا بنفش روی پوست او ایجاد شده است؛ این وضعیت می‌تواند از علائم مننژیت باشد.

اگر از شدت گریه کودک عصبانی شدم چه کار کنم؟

یکی از مهم‌ترین نکات در مراقبت از کودک، کنترل واکنش والدین در زمان خستگی و عصبانیت است.

هرگز نوزاد را تکان شدید ندهید.

گریه مداوم می‌تواند والد را بسیار خسته و کلافه کند و در برخی موارد، عصبانیت شدید ممکن است باعث رفتار خطرناک با نوزاد شود.

اگر احساس می‌کنید کنترل خود را از دست می‌دهید، نوزاد را در یک مکان امن، مانند تخت خودش، قرار دهید و برای چند دقیقه از او فاصله بگیرید.

از همسر، یکی از اعضای خانواده یا یک فرد قابل اعتماد کمک بخواهید.

فاصله گرفتن کوتاه‌مدت برای آرام شدن، بسیار بهتر و ایمن‌تر از این است که در شرایط عصبانیت به نوزاد رسیدگی کنید.

نوزادم فقط وقتی در آغوشش می‌گیرم آرام می‌شود

بعضی نوزادان علاقه زیادی به در آغوش گرفته شدن دارند و ممکن است تا زمانی که در آغوش یک بزرگسال نباشند، آرام نشوند.

نگران نباشید که با در آغوش گرفتن زیاد، نوزادتان را لوس می‌کنید. نوزاد با دریافت محبت و آغوش گرفتن لوس نمی‌شود.

این مرحله معمولاً با گذشت زمان آسان‌تر می‌شود، هرچند ممکن است در این دوره برای والدین خسته‌کننده باشد.

برای آرام کردن بچه ای که زیاد گریه میکنه می‌توانید روش‌های زیر را امتحان کنید:

• در صورت امکان، نوزاد را با استفاده از آغوشی مخصوص نزدیک خود نگه دارید.
• از تاب یا صندلی مخصوص نوزاد برای آرام کردن او استفاده کنید؛ البته این وسایل برای خواب مناسب نیستند.
• اگر نوزاد دو ماهه یا کوچک‌تر است، در صورت مناسب بودن شرایط می‌توانید قنداق کردن را امتحان کنید.
• پستانک را امتحان کنید؛ بعضی نوزادان با مکیدن آرام‌تر می‌شوند.
• صدای سفید یا موسیقی بسیار آرام پخش کنید.
• با نوزاد در حالی که در آغوشی یا کالسکه قرار دارد، کمی قدم بزنید.
• اگر شرایط مناسب و ایمن است، می‌توانید نوزاد را در صندلی مخصوص خودرو قرار دهید و با ماشین برای مدت کوتاهی حرکت کنید.

با بچه ای که زیاد گریه میکند چه کنیم؟

در ادامه، ۱۱ راهکار کاربردی و مبتنی بر اصول روان‌شناختی را برای بچه ای که زیاد گریه میکنه بررسی می‌کنیم.

۱. ابتدا واکنش هیجانی خودتان را تنظیم کنید

اولین قدم برای کمک به کودک، تنظیم هیجانات خود والد است. گریه کودک می‌تواند باعث افزایش اضطراب، عصبانیت یا احساس درماندگی والد شود.

اگر والد در چنین شرایطی با صدای بلند صحبت کند یا واکنش تندی نشان دهد، ممکن است شدت هیجان کودک نیز بیشتر شود.

تنظیم هیجانی والد، زمینه‌ای برای آرام شدن کودک و شکل‌گیری احساس امنیت در اوست.

۲. احساس کودک را انکار یا سرکوب نکنید

جملاتی مانند «گریه نکن»، «مگه چی شده که گریه می‌کنی؟» یا «برای این موضوع گریه نداره» ممکن است با هدف آرام کردن کودک گفته شوند، اما به او آموزش نمی‌دهند که چگونه احساسات خود را بشناسد و مدیریت کند.

۳. به کودک کمک کنید احساسش را نام‌گذاری کند

یکی از مهارت‌های مهم در رشد هیجانی کودک، توانایی تشخیص و نام‌گذاری احساسات است. بعضی کودکان می‌دانند که حالشان خوب نیست، اما نمی‌توانند بگویند ناراحت، عصبانی، ترسیده یا ناامید هستند.

والد می‌تواند با استفاده از جملات ساده به کودک کمک کند احساس خود را بهتر بشناسد:

• «به نظر میاد عصبانی هستی.»
• «شاید ترسیدی.»
• «می‌بینم ناراحت شدی.»

این کار به‌ تدریج دایره واژگان هیجانی کودک را افزایش می‌دهد و به او کمک می‌کند در آینده به جای گریه یا رفتارهای تکانشی، احساس خود را با کلمات بیان کند.

۴. علت یا محرک گریه را جدی بگیرید

یکی از اشتباهات رایج این است که والد دلیل گریه کودک را از دیدگاه خودش ارزیابی کند. ممکن است موضوعی برای بزرگسال کوچک و بی‌اهمیت باشد، اما برای کودک اهمیت زیادی داشته باشد.

مثلاً خراب شدن یک اسباب‌دبازی، ناتوانی در انجام یک کار یا تمام شدن زمان بازی می‌تواند برای کودک بسیار ناراحت‌کننده باشد.

۵. محرک‌های محیطی را کاهش دهید

گاهی علت گریه زیاد کودک فقط یک اتفاق مشخص نیست. خستگی، گرسنگی، کم‌خوابی، سر و صدای زیاد، حضور در محیط شلوغ یا فعالیت طولانی می‌تواند ظرفیت کودک برای تحمل هیجانات را کاهش دهد.

اگر احساس می‌کنید کودک بیش از حد تحریک شده است، او را به محیطی آرام‌تر ببرید، میزان سروصدا و فعالیت را کاهش دهید و فرصت استراحت در اختیارش قرار دهید.

به‌خصوص کودکان کم‌ سن ممکن است هنوز توانایی کافی برای تشخیص خستگی یا کنترل تحریک‌ پذیری خود را نداشته باشند و این وضعیت را با گریه نشان دهند.

۶. به کودک فرصت انتخاب و مشارکت بدهید

وقتی کودک به دلیل ناکامی یا درماندگی گریه می‌کند، دادن انتخاب‌های محدود و متناسب با سن می‌تواند به افزایش احساس کنترل او کمک کند.

برای مثال به جای اینکه فقط بگویید «دیگه گریه نکن»، می‌توانید بپرسید:

«می‌خوای اول کمی استراحت کنیم؟»

۷. از تماس و حضور حمایتی استفاده کنید

بعضی کودکان هنگام تجربه هیجان شدید، بیش از هر چیز به احساس امنیت و حضور والد نیاز دارند. اگر کودک تمایل دارد، در آغوش گرفتن، گرفتن دست او یا نشستن در کنارش می‌تواند پیام حمایت و امنیت را منتقل کند.

۸. وقتی علت گریه مشخص نیست، با همدلی سؤال کنید

گاهی والد نمی‌داند چرا کودک گریه می‌کند. در چنین شرایطی، به جای پرسیدن مکرر «چرا گریه می‌کنی؟» می‌توانید از جمله‌ای استفاده کنید که فشار کمتری به کودک وارد کند.

۹. آموزش و حل مسئله را به بعد از آرام شدن کودک موکول کنید

وقتی کودک در اوج خشم، ترس یا ناراحتی قرار دارد، ظرفیت او برای گوش دادن به توضیحات طولانی و استفاده از استدلال منطقی ممکن است کاهش پیدا کند.

بنابراین ابتدا باید به کودک کمک کنید آرام‌تر شود و سپس درباره مشکل صحبت کنید.

۱۰. همیشه لازم نیست چیزی بگویید

گاهی والد تصور می‌کند برای متوقف کردن گریه کودک باید دائماً صحبت کند، سؤال بپرسد یا راه‌حل ارائه دهد. در حالی که در بعضی موقعیت‌ها، حضور آرام و بدون فشار می‌تواند مؤثرتر باشد.

۱۱. بعد از آرام شدن کودک، درباره تجربه او صحبت کنید

زمانی که کودک آرام شد، فرصت مناسبی برای آموزش مهارت‌های هیجانی فراهم می‌شود. می‌توانید با چند سؤال ساده به کودک کمک کنید اتفاقی را که افتاده مرور کند.

مثلاً بپرسید:

• «چه چیزی باعث شد ناراحت بشی؟»
• «اون موقع چه احساسی داشتی؟»
• «چه چیزی می‌تونست کمکت کنه؟»
• «دفعه بعد می‌خوای چه کاری انجام بدی؟»
• «من چطور می‌تونم بهت کمک کنم؟»

هدف از این گفت‌وگو این نیست که کودک را بابت گریه کردن سرزنش کنیم. هدف این است که او به‌تدریج یاد بگیرد بین اتفاق، احساس و رفتار ارتباط برقرار کند و برای موقعیت‌های مشابه راهکارهای مناسب‌تری پیدا کند.

سخنی از مشاوران آویژه

گریه کردن یکی از مهم‌ترین راه‌های ارتباطی نوزاد است و در بسیاری از موارد، دلیل آن مسئله‌ای ساده مانند گرسنگی، خستگی، خیس بودن پوشک یا نیاز به آغوش است.

گاهی نیز دلیل گریه های بی دلیل کودک به‌راحتی مشخص نمی‌شود. کولیک، نفخ، دندان‌درآوردن، جهش رشد یا بعضی بیماری‌ها می‌توانند باعث بی‌قراری کودک شوند.