روانشناسی تربیت فرزند | 4 استراتژِی + 21 نکات تربیتی کودک

در دنیایی که امروزه در آن زندگی می کنیم گاهی اوقات، تربیت کودک می تواند واقعاً دلهره آور باشد. تربیت کودک به زمان، تلاش و عشق زیادی نیاز دارد و داشتن حس دلسوزی و مسئولیت پذیری نیز مهم است.

• تربیت کودک فقط تامین نیازهای اولیه نیست؛ آموزش مهارت‌های اجتماعی و عاطفی هم اهمیت زیادی دارد.
• صبوری، عشق و همدلی، کلید رشد سالم و اعتماد به نفس فرزند شماست.
• هر روز فرصتی تازه برای یادگیری روش‌های بهتر و کشف استعدادهای کودک وجود دارد.
• یادگیری همراه با بازی و گفتگو، بهترین راه برای ایجاد ارتباط نزدیک و مثبت با فرزندتان است.

در ادامه با روانشناسان کودک مرکز مشاوره خانواده آویژه همراه باشید.

نکات کلیدی در روانشناسی تربیت کودک

یک برنامه روزانه برای تربیت کودک خود داشته باشید و هر روز آن را اجرا کنید. از نظر مشاوره کودک ثبات برای بچه ها واقعا مهم است. بنابراین برنامه ای را تعیین کنید که برای خانواده شما مناسب باشد و بتواند به کودکان احساس ثبات و امنیت بدهد.

یک برنامه منظم برای تربیت کودک دنبال کنید

به عنوان مثال، کودک شما باید هر روز، از جمله آخر هفته ها، در ساعت مشخصی از خواب بیدار شود و به رختخواب برود.

• برای کارهایی مانند تکالیف مدرسه، کارهای خانه و حتی بازی، زمان تعیین کنید.
• شما باید سعی کنید وعده های غذایی خود را طوری برنامه ریزی کنید که کودک شما نیز هر روز تقریباً در ساعت معینی غذا بخورد.

برای هر روز برنامه داشته باشید

برای ساعات مختلف روز برنامه روتین ایجاد کنید. چند مرحله آسان برای دنبال کردن برنامه های خود در نظر بگیرید و مطمئن شوید که فرزندتان آن مراحل را هر روز به همان ترتیب انجام می دهد.

داشتن روتین روزانه، به کودکان کمک می‌کند نظم، مسئولیت‌پذیری و عادات سالم را یاد بگیرند.

• صبح‌ها: بوسه صبحگاهی، مسواک زدن و پوشیدن لباس‌ها را به یک عادت روزانه تبدیل کنید.
• شب‌ها: قبل از خواب، بازی کوتاه، حمام و خواندن داستان، خواب آرام و ارتباط خانوادگی را تقویت می‌کند.
• یادآوری بصری: مراحل روزانه را روی تابلو رنگارنگ بنویسید تا کودک با اشتیاق آن‌ها را دنبال کند.

روتین روزانه، کلید رشد عاطفی، اجتماعی و آرامش کودک و والدین است.

👇 دنبال اطلاعات کامل درباره تربیت فرزند پسر هستی؟ این مطلبو از دست نده!
🔗 روی لینک [چگونه با فرزند پسر خود رفتار کنیم؟] کلیک کن و همه چیزو ساده و روشن یاد بگیر.

به عنوان یک خانواده غذا میل کنید

سعی کنید حداقل چند وعده غذایی را در هفته با هم میل کنید. زمانی که سرتان شلوغ باشد، پیدا کردن زمان خالی سخت است، اما وعده های غذایی خانوادگی زمان خوبی برای ارتباط و صمیمیت است.

به فرزندتان اجازه دهید در انتخاب غذا، آماده کردن غذا و چیدن سفره به شما کمک کند، در این صورت شام لذت بیشتری خواهد داشت.

• به عنوان مثال در تربیت فرزن تان، به کودک کوچکتر اجازه دهید سبزیجات را بشوید، در حالی که کودک بزرگتر به پختن شام  کمک کند.
• سعی کنید غذاها را خانوادگی سرو کنید، جایی که فرزندان شما می توانند انتخاب کنند چه غذایی در بشقابشان باشد. این یک فرصت عالی برای آموزش عادات غذایی سالم به کودکان باشد.

هر روز برای فرزندتان کتاب بخوانید

هر روز زمان مشخصی را برای مطالعه با فرزندتان اختصاص دهید، حتی اگر یک کتاب داستان باشد.

• در حین خواندن داستان، در مورد تصویرهای کتاب با او صحبت کنید. خواندن با صدای بلند برای فرزندتان کمک می کند تا به کتاب عشق بورزد. این کار به تقویت مهارت های خواندن آنها کمک می کند.
• وقتی برای بچه‌ها کتاب می‌خوانید، به آنها کمک می‌کند کلماتی را بیاموزند که بتوانند از آنها برای توصیف احساسات و عواطف خود استفاده کنند.

وقتی فرزندتان به اندازه کافی بزرگ شد که بتواند خودش بخواند، از او بخواهید با صدای بلند برای شما کتاب بخواند. با این حال، زیاد روی اشتباهات خواندن آنها تمرکز نکنید و با آن مانند تکلیف رفتار نکنید.

تعجب نکنید اگر فرزندتان بخواهد داستان های تکراری را بارها و بارها بخواند. این تکرار برای کودکان آرامش بخش است و در واقع می تواند به آنها کمک کند تا دایره لغات خود را سریعتر بهبود بخشند.

👇 دنبال اطلاعات کامل درباره وظایف مادر نسبت به فرزند هستی؟ این مطلبو از دست نده!
🔗 روی لینک [وظایف مادر در قبال فرزند] کلیک کن و همه چیزو ساده و روشن یاد بگیر.

فعالیت های فوق برنامه داشته باشید

بهتر است حداقل یک یا دو فعالیتی را که فرزندتان دوست دارد انجام دهد؛ پیدا کنید و آنها را در برنامه هفتگی فرزندتان بگنجانید.

• هر فعالیت گروهی می تواند مزایای واقعی برای تربیت فرزند شما داشته باشد، از اجتماعی شدن گرفته تا افزایش عزت نفس او.
• به عنوان یک امتیاز، فعالیت های فوق برنامه و ورزش می تواند به افزایش تمرکز کودک شما در مدرسه کمک کند.

بازی بدون برنامه داشته باشید

زمان بیش از حد بدون برنامه می تواند منجر به بی حوصلگی بچه ها شود و بچه های بی حوصله معمولاً دچار مشکل می شوند. از سوی دیگر، اگر روز کودک شما به طور دقیق برنامه ریزی شده باشد، او یاد نمی گیرد که چگونه خود را سرگرم کند. یک راه میانه خوب این است که زمانی بدون برنامه را در هر روز داشته باشید در حالی که برای بقیه روز به یک برنامه پایبند باشید.

• در زمان آزاد، فرزندتان را تشویق کنید تا با اسباب‌بازی‌هایش بازی کند، بازی‌های خلاقانه بسازد یا هر چیز دیگری که دوست دارد در وقتش انجام دهد.
• به فرزندانتان اجازه ندهید تمام اوقات فراغت خود را با شبکه های اجتماعی سرگرم باشد.
• فرقی نمی کند فرزند شما چقدر اسباب بازی برای بازی دارد. کیفیت مهم است نه کمیت اسباب بازی ها. در واقع، گاهی اوقات متوجه می شوید که کودک شما از بازی با رول دستمال توالت خالی بیشتر از شیک ترین اسباب بازی خود راضی است.

👇 دنبال اطلاعات کامل درباره علت زود عصبانی شدن کودکان هستی؟ این مطلبو از دست نده!
🔗 روی لینک [راه های کنترل خشم در کودکان] کلیک کن و همه چیزو ساده و روشن یاد بگیر.

تربیت فرزند از نظر روانشناسی

برای گوش دادن به صحبت های فرزندانتان وقت بگذارید

اگر هرگز به سخنان فرزندان خود گوش ندهید یا تمام وقت خود را صرف دستور دادن به آنها کنید، آنها احساس احترام و توجه نخواهند کرد. درعوض، سعی کنید هر روز زمانی را به صحبت کردن با فرزندتان اختصاص دهید.

• وقتی آنها در حال صحبت هستند، توجه کامل خود را به آنها معطوف کنید و با گفتن جملاتی مانند “این منطقی است”، “اوهوم” یا “ادامه بده” نشان دهید که در حال گوش دادن به حرف های آنها هستید.
• فرزندانتان را تشویق کنید تا درباره روزشان با شما صحبت کنند.

با کودک خود با احترام رفتار کنید

هرگز فراموش نکنید که فرزند شما یک انسان زنده است که مانند بقیه ما نیازهایی دارد. کاری نکنید که خجالت بکشد و شرمسار شود.

• اگر به فرزندتان احترام بگذارید، احتمال اینکه فرزندتان هم به شما احترام بگذارد بسیار بیشتر است.
• یکی از راه های احترام گذاشتن به فرزندتان این است که به او اجازه دهید دقیقا همان چیزی باشد که هست. آنها را راهنمایی کنید که چگونه انسان خوبی باشند، اما سعی نکنید آنها را به فردی تبدیل کنید که می خواهید.

به فرزندتان فراوان محبت کنید

این تصور اشتباهی است که دوست داشتن «بیش از حد»، تحسین کردن «بیش از حد» می‌تواند تربیت فرزندتان را خراب کند.

• دادن عشق، محبت و توجه به فرزندتان باعث می شود تا او احساس ارزشمندی قوی داشته باشد.
• هر روز به فرزندتان بگویید که چقدر دوستش دارید، حتی اگر از دست او ناراحت هستید.

👇 دنبال اطلاعات کامل درباره با بچه نفهم چه کنم؟ این مطلبو از دست نده!
🔗 روی لینک [با بچه سرکش چگونه رفتار کنیم] کلیک کن و همه چیزو ساده و روشن یاد بگیر.

در زندگی فرزندتان مشارکت داشته باشید

سعی کنید تا هر روز در کنار فرزندتان باشید. این بدان معنا نیست که شما باید هر ثانیه از روز فرزند خود را دنبال کنید، اما به این معنی است که باید تلاش کنید با او وقت بگذرانید.

• هنگامی که فرزند شما مدرسه را شروع می کند، باید بدانید که در چه کلاس هایی شرکت می کند و نام معلمانش چیست.
• در انجام کارهای سخت به او کمک کنید، اما این کار را به جای او انجام ندهید.

نقش تنبیه و پاداش در تربیت فرزند

عواقب زیر پا گذاشتن قوانین را اجرا کنید

ممکن است تنظیم قوانین و تنبیه تخطی از آنها برای فرزندتان جالب نباشد. آنها هر از گاهی محدودیت های خود را زیر پا می گذارند، تا بررسی کنند که آیا شما هر بار که قوانین را زیر پا می‌گذارید، واکنش مشابهی نشان می‌دهید یا نه؟

• در واقع وقتی شما واکنش مشابهی نشان می‌دهید احساس شادی و امنیت بیشتری می‌کنند.
• برای تربیت فرزندتان فهرستی از قوانین و همچنین عواقب ناشی از شکستن آن قوانین را بنویسید. به این ترتیب، فرزند شما همیشه می داند که اگر دستورالعمل های شما را نادیده بگیرد، چه اتفاقی خواهد افتاد.
• اگر شما و همسرتان با هم فرزندتان را بزرگ می‌کنید، باید با استفاده از همان روش‌های انضباطی، جبهه‌ای متحد علیه فرزندانتان باشید.

عواقب متناسب با تخلف فرزندتان تنظیم کنید

تنبیه های گیج کننده ای که ربطی به زیر پا گذاشتن قوانین ندارد، ایجاد نکنید. در عوض، سعی کنید امتیازی را که مستقیماً با موضوع مورد نظر مرتبط است، از فرزندتان پس بگیرید.

• به عنوان مثال، به جای اینکه بگویید: “اگر سه چرخه خود را در خیابان سوار شوید، باید این کتاب را روی سر خود برای نیم ساعت نکه دارید.”، بهتر است بگویید: “اگر سه چرخه خود را در خیابان سوار شوید، استفاده از سه چرخه برای بقیه روز ممنوع است.”
• از کتک زدن فرزندان خود به عنوان تنبیه خودداری کنید. کودکانی که کتک می خورند، بیشتر مستعد دعوا با سایر کودکان هستند. در واقع مشکلات رفتاری بدتری نسبت به کودکانی که تنبیه بدنی نمی شوند، دارند.

به فرزندتان برای رفتار خوب خود پاداش دهید

تعریف و تمجید از فرزندتان در زمانی که خوب رفتار می کند حتی مهمتر از تنبیه او در هنگام بد رفتاری است.

• هنگامی که آنها را در حال انجام یک کار خوب می بینید به آن‌ها یک هدیه کوچک به عنوان پاداش بدهید.
• حتی چیزی به سادگی گفتن “من به تو افتخار می کنم!” می تواند تاثیر مهمی بر تربیت یک کودک داشته باشد.

به فرزند خود بیاموزید که مسئولیت اعمال خود را بپذیرد

هنگامی که فرزندتان کار اشتباهی انجام می دهد، با آرامش با او در مورد کاری بدی که انجام داده است، صحبت کنید. به این ترتیب، آنها می دانند که باید پاسخگوی اشتباهاتی باشند که مرتکب می شوند. سپس، به آنها کمک کنید تا استقلال و مسئولیت پذیری را بیاموزند.

• به عنوان مثال، اگر کودک شما یک لیوان آبمیوه را روی فرش می ریزد، از او بخواهید حوله ای بیاورد و به شما کمک کند تا آن را تمیز کنید.
• اگر فرزندتان احساسات دوستش را جریحه دار کرد، او را تشویق کنید که عذرخواهی کند.
• اجازه دهید فرزندتان بداند که همه اشتباه می کنند و نحوه برخورد شما با این اشتباهات در تربیت فرزندتان بسیار مهم است.

به یاد داشته باشید که بخندید و ناامید نشوید

اگر شرایط تربیت کودک تان سخت شد، سعی کنید چیزی برای خندیدن پیدا کنید. بچه‌ها بسیار انعطاف‌پذیر هستند، بنابراین اگر ببینند که شما در مورد چیزی می‌خندید، احتمالاً به آن می‌خندند. خندیدن می تواند به شما کمک کند تا به عنوان یک خانواده ارتباط مثبتی با یکدیگر داشته باشید.

• سعی کنید وقتی فرزندتان برای جلب توجه کار بدی انجام می دهد نخندید، زیرا می تواند آن رفتار را تقویت کند.

ساختن شخصیت فرزندان

فردی باشید که دوست دارید فرزندانتان باشند

در مورد داشتن شخصیت خوب فقط به حرف زدن اکتفا نکنید. نحوه رفتار شما در واقع تأثیر بسیار بیشتری بر تربیت کردن فرزندانتان دارد.

• به عنوان مثال، اگر به فرزندتان بگویید که نباید کنترل عصبانیت خود را از دست بدهد. اما از طرف دیگر خودتان وقتی عصبانی هستید فریاد بزنید و به دیوار لگد بزنید!!
• به یاد داشته باشید که اگر نمی خواهید فرزندتان فحش بدهد، خودتان آن کلمات را نگویید.

به فرزندتان اصول اخلاقی و انسانی را آموزش دهید

شما نمی توانید هر چیزی را که فرزندتان می شنود و می بیند کنترل کنید. اما سعی کنید تا آنجا که می توانید از آن آگاه باشید. اگر چیزی می شنوید که با ارزش های خانواده شما همخوانی ندارد، در مورد آن با فرزندتان صحبت کنید. این می تواند به فرزند شما کمک کند تا اصول اخلاقی قوی ایجاد کند که به راهنمایی او در بزرگسالی کمک می کند.

• به عنوان مثال، اگر در حال تماشای یک فیلم هستید و به نظر می رسد شخصیتی از انجام کارهای غیراخلاقی مانند دروغ گفتن یا دزدی سود می برد. حتما بعداً در مورد اینکه کارهای غیر اخلاقی چه عواقبی خواهند داشت، صحبت کنید.

در زمان مناسب با فرزندتان سازش کنید

در حالی که مطمئناً باید قوانینی داشته باشید که غیرقابل مذاکره هستند، اما مواقعی وجود دارد که گوش دادن به درخواست فرزندتان ضرری ندارد. با نشان دادن اینکه شما مایل به مذاکره هستید، احتمال سازش کودکتان با دیگران در آینده بیشتر خواهد شد.

• به عنوان مثال، چیزی شبیه این بگویید: “می‌دانم که نمی‌خواهی بازی با رویا را متوقف کنی، اما ما واقعاً باید به خانه برویم. اگر به او کمک کنید اسباب‌بازی‌هایش را جمع کند، می‌توانیم 15 دقیقه دیگر بمانیم. البته اگر مادرش بگوید اشکالی ندارد.”

کودکی با اعتماد به نفس تربیت کنید

از همان سنین پایین به فرزند خود، فرصت انتخاب دهید تا روی پای خود بایستد. این نوع تربیت به کودکان تان کمک می کند در دراز مدت به شما نزدیک تر شوند.

• هر چند وقت یکبار به کودکان فضای تصمیم گیری بدهید، حتی اگر می دانید که آنها در شرف اشتباه هستند. گاهی اوقات بهترین راه یادگیری تجربه کردن مستقلانه است.

فرزندی خوش اخلاق تربیت کنید

فرزندتان را به داشتن اخلاق خوب تشویق کنید. اگر آداب اولیه روابط اجتماعی را به فرزندتان بیاموزید، شانس بسیار بیشتری برای موفقیت در آینده خواهد داشت.

• باید به کودک خود بیاموزید که محترمانه صحبت کند، “لطفا” و “متشکرم” بگویید و از دعوا با بچه های دیگر خودداری کنید.

فرزندی مهربان و دلسوز تربیت کنید

به فرزندان خود بیاموزید که با دیگران همدردی کنند. اگر فرزند شما بداند که چگونه با دیگران همدلی کند، پس می‌تواند دنیا را از منظری بدون قضاوت ببیند و می‌تواند خود را به جای دیگران بگذارد.

• برای مثال، اگر پیشخدمت سفارش شما را در رستوران فراموش کرد، به فرزندتان نگویید که چقدر تنبل یا احمق است. در عوض، بگویید که پس از تمام روز روی پاهایش کار کردن چقدر خسته شده است.