در ادامه چند راهکار ساده و کاربردی برای تشویق کودک و تشویق بچه ها میگوییم که میتوانید در زندگی روزمره از آنها استفاده کنید. این روشها به والدین کمک میکنند بدون دعوا و سختگیری، رفتارهای مثبت فرزندشان را بیشتر کنند.
رفتار کودک تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد. بنابراین همیشه قبل از اینکه سریع واکنش نشان دهید، بد نیست از خودتان بپرسید: «چرا فرزندم اینطور رفتار میکند؟» وقتی دلیل رفتار او را بفهمید، خیلی راحتتر میتوانید واکنش درست و مناسب نشان دهید.
مشاوران مرکز مشاوره خانواده آویژه برای تهیه این مقاله زحمت زیادی کشیدهاند. اگر دغدغه تشویق کودک و رشد بهتر فرزندتان را دارید، این مقاله را از دست ندهید. ❤️
حتماً نظر و تجربه خودتان را در انتهای مقاله بنویسید؛ شاید دیدگاه شما بتواند به والدین دیگری هم کمک کند.
۱۴ روش مؤثر برای تشویق کودکان
رابطه خوب شما با فرزندتان، یکی از مهمترین چیزهایی است که به او کمک میکند رفتارهای مثبتتری داشته باشد.
برای نزدیکتر شدن به کودک، لازم نیست همیشه کار خاصی انجام دهید. میتوانید با هم بازی کنید، کتاب بخوانید، حرف بزنید یا حتی درباره اتفاقات ساده روزمره صحبت کنید.
۱. برای تشویق کودک به او توجه مثبت نشان دهید و با او وقت بگذرانید
محبت و توجههای ساده مثل بغل کردن، لبخند زدن، تشویق کردن و نشان دادن علاقه هم خیلی مهم هستند.
وقتی کودک احساس کند دوستش دارید و برایتان مهم است، معمولاً همکاری بیشتری با شما خواهد داشت. این توجه و محبت، از پایههای مهم تشویق کودکان به رفتارهای مثبت است.
۲. در تشویق بچه ها خودتان الگوی خوبی برای کودک باشید
یکی از بهترین راه های تربیت کودک این است که خودتان همان رفتاری را نشان دهید که از او انتظار دارید.
کودکها خیلی بیشتر از چیزی که میگوییم، به کاری که انجام میدهیم نگاه میکنند.
مثلاً اگر خودتان هنگام درخواست کردن از دیگران بگویید «لطفاً»، کودک هم کمکم یاد میگیرد از همین کلمه استفاده کند.
پس اگر میخواهید فرزندتان مؤدب، آرام و مهربان باشد، اول از همه این رفتارها را در رفتار خودتان نشان دهید. این کار خودش یکی از روشهای غیر مستقیم تشویق کودک است.
۳. برای تشویق کودک به احساساتش توجه کنید
گاهی بد نیست خیلی ساده و صادقانه به کودک بگویید رفتار او چه تأثیری روی شما میگذارد.
مثلاً اگر با صدای بلند در گوشتان فریاد میزند، میتوانید بگویید:
«وقتی توی گوشم داد میزنی، دیگه نمیتونم صدای مامان رو بشنوم.»
البته بهتر است درباره احساساتتان زمانی با کودک حرف بزنید که خودتان و او آرام هستید.
وقتی کودک یاد بگیرد احساساتی مثل ناراحتی، عصبانیت و کلافگی را بشناسد و مدیریت کند، راحتتر میتواند جلوی رفتارهایی مثل قشقرق و بدخلقی را بگیرد.
۴. یکی از مهمترین روش های تشویق کودکان: رفتار خوبش را ببینید
خیلی از والدین زمانی که کودک کار اشتباهی میکند سریع واکنش نشان میدهند، اما وقتی رفتار خوبی دارد، ممکن است اصلاً چیزی نگویند.
سعی کنید برعکس این کار را هم انجام دهید.
هر وقت رفتار خوبی از فرزندتان دیدید، همان لحظه به او توجه کنید و تشویقش کنید.
مثلاً بگویید:
«وای، چقدر قشنگ داری بازی میکنی! خیلی خوبه که همه لگوهات رو روی میز نگه داشتی.»
این نوع تشویق باعث میشود کودک بیشتر همان رفتار را تکرار کند.
سعی کنید در طول روز، تعداد حرفهای مثبت و تشویقهای شما خیلی بیشتر از تذکرها و ایراد گرفتنها باشد.
این یکی از اصول مهم تشویق بچه ها است؛ یعنی به جای اینکه فقط منتظر رفتار اشتباه باشیم، رفتارهای خوب را ببینیم و به آنها توجه کنیم.
۵. در تشویق کودک خودتان را همسطح او قرار دهید
اگر میخواهید با کودک درباره رفتارش صحبت کنید، فقط از دور و با صدای بلند با او حرف نزنید.
به او نزدیک شوید و اگر لازم است خم شوید یا بنشینید تا همسطح چشمهایش قرار بگیرید.
این کار کمک میکند بهتر بفهمید کودک چه حسی دارد و به چه چیزی فکر میکند.
از طرف دیگر، وقتی به کودک نزدیک هستید، او هم راحتتر به حرفهای شما توجه میکند و دستورهایتان را بهتر متوجه میشود.
نزدیک شدن و برقراری ارتباط چشمی مناسب، میتواند یکی از راههای ساده برای بهتر شدن رابطه والد و کودک و در نتیجه مؤثرتر شدن تشویق کودکان باشد.
۶. یکی از بهترین روش های تشویق بچه ها، گوش دادن واقعی به حرفهای آنهاست
وقتی کودک با شما حرف میزند، فقط منتظر نباشید حرفش تمام شود تا جوابش را بدهید. واقعاً به حرفهایش گوش کنید.
مثلاً سرتان را به نشانه توجه تکان دهید و چیزی را که فکر میکنید احساس میکند، به زبان خودتان تکرار کنید.
مثلاً:
«فکر کنم وقتی آرش اجازه نداد باهاشون بازی کنی، خیلی ناراحت شدی.»
این کار به کودک نشان میدهد که حرفش برای شما مهم است، او را میفهمید و به احساساتش احترام میگذارید.
گوش دادن فعال، یکی از رفتارهایی است که باعث میشود کودک احساس امنیت و ارزشمندی کند و زمینه را برای تشویق کودک و آموزش رفتارهای مثبت فراهم میکند.
۷. در تشویق کودکان به قولهایی که میدهید عمل کنید
اگر به فرزندتان قولی میدهید، تا جایی که میتوانید به آن عمل کنید.
وقتی کودک میبیند شما به قولتان عمل میکنید، کمکم یاد میگیرد به شما اعتماد کند و حرفتان را جدی بگیرد.
این موضوع درباره پیامدهای رفتار هم صدق میکند.
مثلاً اگر گفتهاید:
«وقتی اسباب بازی هات رو جمع کردی، با هم میریم پیاده روی.»
پس واقعاً آماده باشید که بعد از جمع کردن اسباب بازیها با او به پیاده روی بروید.
۸. محیط را برای تشویق کودک و رفتار خوب او آماده کنید
محیط اطراف کودک هم میتواند روی رفتارش تأثیر بگذارد.
مثلاً بهتر است فضای بازی کودک امن، جذاب و مناسب سن او باشد و اسباببازیها و وسایل مناسبی برای سرگرمی داشته باشد.
همچنین وسایلی که ممکن است بشکنند یا به کودک آسیب بزنند را از دسترس او دور کنید.
گاهی با یک تغییر ساده در محیط میتوان جلوی خیلی از دردسرها و رفتارهای نامناسب را گرفت و فرصت بیشتری برای تشویق کودکان ایجاد کرد.
۹. برای تشویق بچه ها، همیشه لازم نیست به رفتارهای کوچک واکنش نشان دهید
قرار نیست به هر کاری که کودک انجام میدهد واکنش نشان دهیم.
قبل از اینکه بگویید «نه»، «نکن» یا «بس کن»، از خودتان بپرسید:
«آیا این موضوع واقعاً مهمه؟»
اگر رفتار کودک خطرناک یا جدی نیست، گاهی بهتر است اصلاً به آن توجه نکنید.
در واقع، تشویق رفتارهای مثبت و توجه کمتر به رفتارهای جزئی و بیاهمیت، بخشی از تشویق کودک به رفتار مناسب است.
۱۰. دستورهای ساده و مثبت؛ بخش مهمی از تشویق کودکان
وقتی از کودک چیزی میخواهید، خیلی طولانی توضیح ندهید.
دستورها باید کوتاه، واضح و متناسب با سن کودک باشند.
همچنین بهتر است به جای اینکه فقط بگویید چه کاری را انجام ندهد، به او بگویید چه کاری انجام دهد.
مثلاً به جای:
«در رو باز نذار.»
بگویید:
«لطفاً در رو ببند.»
یا به جای:
«روی تخت نپر!»
بگویید:
«لطفاً روی تخت بشین.»
این نوع صحبت کردن به کودک کمک میکند دقیقاً بفهمد از او چه میخواهید و راحتتر رفتار مورد انتظار شما را انجام دهد.
۱۱. با دادن مسئولیت، تشویق کودک را هدفمندتر کنید
هرچه کودک بزرگتر میشود، میتوانید مسئولیت بیشتری به او بدهید و اجازه دهید نتیجه بعضی از انتخابهای خودش را تجربه کند.
مثلاً اگر قرار است خودش وسایلش را برای یک شب ماندن در خانه دوستش آماده کند و بالش مورد علاقهاش را فراموش کند، لازم نیست سریع برایش ببرید.
پیامد طبیعی این است که آن شب بدون بالش مورد علاقهاش سر کند.
۱۲. با ایجاد فرصت موفقیت، کودک را تشویق کنید
برای کودک موقعیتهایی ایجاد کنید که بتواند کار درست را انجام دهد و احساس موفقیت کند.
مثلاً چند کار ساده در خانه به او بسپارید؛ کارهایی که متناسب با سنش هستند و میتواند از عهده آنها بربیاید.
بعد از انجام کار، تلاشش را ببینید و تشویقش کنید.
مثلاً بگویید:
«آفرین، خودت اتاقت رو مرتب کردی!»
۱۳. برای موقعیتهای سخت، از قبل آماده باشید
بعضی موقعیتها برای کودکان سختتر هستند؛ مثلاً خرید رفتن، نشستن طولانی در ماشین یا رفتن به یک قرار و جلسه.
اگر از قبل بدانید قرار است چه اتفاقی بیفتد، میتوانید شرایط را برای کودک راحتتر کنید.
مثلاً اگر قرار است بازی را تمام کند و کار دیگری شروع کند، پنج دقیقه زودتر به او خبر بدهید.
مثلاً بگویید:
«پنج دقیقه دیگه باید بازی رو تموم کنیم و بریم شام بخوریم.»
۱۴. در تشویق بچه ها، شوخطبعی خودتان را حفظ کنید
زندگی با بچهها همیشه جدی و سخت نیست. گاهی استفاده از شوخی، بازی و خنده میتواند خیلی از موقعیتهای روزمره را راحتتر کند.
مثلاً به جای اینکه با عصبانیت بگویید:
«زود باش اسباببازیهات رو جمع کن!»
میتوانید وانمود کنید یک هیولای قلقلکی ترسناک هستید که آمده اسباببازیهای روی زمین را جمع کند!
۵۰ جمله انواع تشویق کلامی
۱. «آفرین! 👍»
۲. «الان داری درست پیش میری.»
۳. «میبینم که برای این کار خیلی زحمت کشیدی.»
۴. «دیدم که درباره احساست حرف زدی؛ خیلی خوب تونستی توضیحش بدی.»
۵. «وای، خیلی خوب از آب دراومد!»
۶. «داره خیلی خوب پیش میره.»
۷. «به کاری که امروز انجام دادی افتخار میکنم.»
۸. «تقریباً انجامش دادی!»
۹. «این بهترین کاریه که تا حالا انجام دادی.»
۱۰. «دیدم وقتی با اون مشکل روبهرو شدی، آروم موندی.»
۱۱. «همینه! درست انجامش دادی!»
۱۲. «آها! حالا خودت فهمیدی چطور باید انجامش بدی!»
۱۳. «واقعاً پیشرفت کردی.»
۱۴. «میدونستم از پسش برمیای.»
۱۵. «تبریک میگم!»
۱۶. «خیلی دوست دارم حرفهات رو بشنوم.»
۱۷. «تو واقعاً فوقالعادهای!»
۱۸. «خودت تونستی این مشکل رو حل کنی!»
۱۹. «ادامه بده، تقریباً رسیدی!»
۲۰. «حالا دیگه خودت یاد گرفتی چطور انجامش بدی.»
۲۱. «معلومه حسابی فکر کردی؛ خیلی سریع راهحلش رو پیدا کردی.»
۲۲. «فکر کنم خودت باید به خودت افتخار کنی.»
۲۳. «فقط یه بار دیگه امتحان کن، این بار حتماً میتونی.»
۲۴. «چه ایده خوبی!»
۲۵. «تو واقعاً فوقالعادهای!»
۲۶. «چه همکاری خوبی با هم داشتید!»
۲۷. «دیگه هیچ چیزی نمیتونه جلوت رو بگیره!»
۲۸. «ایدههای خیلی خلاقانهای داری.»
۲۹. «آفرین، دقیقاً همینطوری باید انجامش بدی.»
۳۰. «فوقالعاده بود!»
۳۱. «حتماً خیلی تمرین کردی که تونستی اینقدر خوب انجامش بدی.»
۳۲. «خیلی خوب از پس این موقعیت براومدی.»
۳۳. «طرز فکرت رو خیلی دوست دارم.»
۳۴. «خیلی خوب یادت مونده بود.»
۳۵. «خودت دقیقاً میدونی باید چیکار کنی!»
۳۶. «واقعاً داری تلاش میکنی و تسلیم نمیشی.»
۳۷. «خیلی خوب تونستی احساست رو بیان کنی.»
۳۸. «انجامش دادی!»
۳۹. «میدونستم شما دوتا میتونید با کمک هم حلش کنید.»
۴۰. «اینکه تونستی درباره احساست حرف بزنی، واقعاً عالی بود.»
۴۱. «میدونم برات سخت بود، ولی تقریباً رسیدی.»
۴۲. «خیلی خوب تونستی این مشکل رو حل کنی!»
۴۳. «خیلی دوست دارم ایدههات رو بشنوم.»
۴۴. «میدونم برات سخت بود، ولی تونستی آروم بمونی.»
۴۵. «آره! خودشه!»
۴۶. «ببین چقدر خوب به هم کمک میکنید.»
۴۷. «چون با هم کار کردید، تونستید زودتر تمومش کنید.»
۴۸. «دیدم که دست از تلاش نکشیدی!»
۴۹. «تلاش خیلی خوبی بود!»
۵۰. «تو واقعاً ذهن خلاقی داری.»
سخنی از مشاوران آویژه
برای تشویق بچه ها لازم نیست همیشه جایزه بخرید یا کار خاصی انجام دهید. مهمتر از همه این است که رفتار خوب کودک را ببینید، به تلاشهایش توجه کنید و به او نشان دهید که کارهای مثبتش برای شما ارزشمند است.
با استفاده درست از انواع تشویق های کودکانه و توجه بیشتر به رفتارهای مثبت، میتوانید به کودک کمک کنید رفتارهای مناسب را بهتر یاد بگیرد و رابطه صمیمیتر و آرامتری با او داشته باشید.
این مقاله با تلاش و دقت مشاوران مرکز مشاوره خانواده آویژه تهیه شده است. اگر به دنبال راههای بهتر برای تشویق و تربیت کودک هستید، این مطلب را از دست ندهید.
حتماً دیدگاه و تجربه خود را در انتهای مقاله با ما و دیگران به اشتراک بگذارید؛ شاید تجربه شما راهگشای والدین دیگری باشد.
