نوجوانی دارید که همیشه میخواهد کارها را به روش خودش انجام دهد؟ شاید این آنقدرها هم که فکر میکنید بد نباشد!
اگر نوجوان شما برای انجام دادن کارها به روش خودش پافشاری میکند، مدام با نظر شما مخالفت میکند یا دوست دارد خودش برای زندگیاش تصمیم بگیرد، احتمالاً گاهی احساس میکنید دیگر نمیدانید با نوجوان لجباز چگونه رفتار کنیم.
اما خبر خوب این است که بسیاری از ویژگیهایی که در یک نوجوان لجباز یا سرسخت میبینیم، لزوماً منفی نیستند. اتفاقاً همین ویژگیها میتوانند در آینده به استقلال، اعتمادبهنفس، پشتکار و موفقیت او کمک کنند.
البته این موضوع به این معنا نیست که والدین باید هر رفتاری را بپذیرند یا هیچ قانونی برای نوجوان نداشته باشند.
نوجوان لجباز را بهتر بشناسید، نه اینکه فقط با او بجنگید! 🌱
مشاوران مرکز مشاوره خانواده آویژه برای تهیه این مقاله وقت و تجربه زیادی صرف کردهاند.
این مطلب را از دست ندهید و تجربه و دیدگاهتان را در انتهای مقاله بنویسید؛ شاید حرف شما چراغ راه یک خانواده دیگر باشد. ❤️
شیوه رفتار با جوان لجباز
چگونه بدون شکستن روحیه او به رشدش کمک کنیم؟
هدف این نیست که نوجوان را به فردی کاملاً مطیع تبدیل کنیم؛ بلکه باید به او کمک کنیم از ویژگیهای شخصیتی خود برای ساختن آیندهای بهتر استفاده کند.
نوجوان لجباز قرار نیست «تعمیر» شود!
در گذشته، وقتی از یک کودک یا نوجوان «لجباز» یا «سرسخت» صحبت میشد، معمولاً واژههایی مانند لوس، نافرمان، ناسازگار، پرخاشگر و دردسرساز به ذهن میآمد.
اما تحقیقات مختلف نشان دادهاند که بسیاری از ویژگیهای کودکان و نوجوانان قویاراده میتواند جنبههای مثبت و مفیدی داشته باشد.
نوجوانی که میخواهد خودش تصمیم بگیرد، به راحتی تسلیم دیگران نمیشود، روی عقیده خود میایستد و برای رسیدن به هدفش تلاش میکند، ممکن است در بزرگسالی نیز فردی مستقل، مصمم و موفق باشد.
⚠️ البته به شرطی که والدین بتوانند دوران سرکشی او را مدیریت کنند، شخصیت او را شخصی برداشت نکنند، بیش از اندازه سختگیری نکنند و روحیه مستقل او را سرکوب نکنند.
نوجوان لجباز ممکن است در آینده به یک بزرگسال قدرتمند تبدیل شود
به یاد داشته باشید که نوجوانی که همیشه میگوید «یا طبق روش من یا اصلاً انجام نمیدهم»، الزاماً نیاز به اصلاح شخصیت ندارد.
آنچه او بیشتر از هر چیز نیاز دارد، درک شدن، هدایت شدن و داشتن مسیری مناسب برای استفاده درست از ویژگیهای شخصیتی خود است.
افراد موفق بسیاری مانند رهبران، مدیران، ورزشکاران حرفهای و کارآفرینان، در دوران کودکی و نوجوانی افرادی سرسخت، مستقل و بااراده بودهاند.
آنها معمولاً ویژگیهایی مانند:
- پشتکار
- استقلال
- اعتمادبهنفس
- جسارت
- هدفمندی
- انعطافناپذیری در برابر فشار دیگران
- تمایل به متفاوت بودن
- پافشاری برای رسیدن به خواستهها
را در خود داشتهاند.
📌 البته والدین این افراد احتمالاً دوران سادهای را پشت سر نگذاشتهاند! ویژگیهایی که زمانی والدین را خسته و کلافه میکرد، ممکن است بعدها به عواملی برای موفقیت فرزندشان تبدیل شده باشد.
آیا لجبازی نوجوان همیشه بد است؟
یک مطالعه ۴۰ ساله که در مقالهای از مجله Time نیز مورد توجه قرار گرفته بود، دانشآموزان را از سالهای ابتدایی مدرسه تا بزرگسالی دنبال کرد. نتایج این مطالعه نشان داد کودکانی که بیشتر قوانین را زیر پا میگذاشتند یا در برابر والدین خود مقاومت میکردند، در بزرگسالی در برخی موارد به موفقیت تحصیلی بیشتر و درآمد بالاتری دست پیدا کردند.
این ویژگی میتواند در برابر فشار همسالان بسیار ارزشمند باشد.
بنابراین، اگر نوجوان شما گاهی بیش از حد سرسخت به نظر میرسد، شاید لازم نباشد فوراً به دنبال «درمان لجبازی نوجوان» باشید.
⚠️ ابتدا باید ببینید پشت این رفتار چه نیازی وجود دارد و آیا این سرسختی میتواند با آموزش و هدایت مناسب به استقلال و مسئولیتپذیری تبدیل شود یا خیر.
با نوجوان لجباز چگونه رفتار کنیم؟
۸ راه برای دوست داشتن، حمایت و تربیت نوجوان لجباز بدون شکستن روحیه او
اگر نمیدانید با نوجوان لجباز چگونه رفتار کنیم و میخواهید بدون تلاش برای تغییر شخصیت او، رفتار مناسبتری داشته باشید، نکات زیر میتواند کمککننده باشد.
به نوجوان فرصت انتخاب و احساس کنترل بدهید
به نوجوان فرصت انتخاب و احساس کنترل بدهیدنوجوانان قویاراده به استقلال و داشتن اختیار در زندگی خود نیاز دارند. آنها دوست دارند خودشان تصمیم بگیرند و احساس کنند در مورد زندگیشان نقش دارند.
بنابراین، در محدودهای منطقی و متناسب با سن نوجوان، اجازه دهید خودش درباره برخی مسائل تصمیم بگیرد.
برای مثال، اجازه دهید انتخاب کند:
- در کلاس پیشرفته شرکت کند یا نه؛
- چه ورزش یا فعالیتی را دنبال کند؛
- به چه باشگاهی بپیوندد؛
- در تعطیلات چه فعالیتهایی انجام دهد؛
- چه لباسی بپوشد؛
- اتاقش را چگونه تزئین کند؛
- یا حتی اگر دوست دارد موهایش را به رنگ خاصی درآورد.
ممکن است شما با بعضی از این انتخابها موافق نباشید، اما تا زمانی که انتخاب او خطری برای خودش یا دیگران ایجاد نمیکند، بهتر است بخشی از آزادی عمل را به او بدهید.
هرچه نوجوان آزادی متناسب با سن بیشتری برای انتخاب داشته باشد، احتمال درگیری بر سر مسائل کوچک نیز کمتر میشود.
⚠️ البته باید از همان ابتدا بداند که آزادی با مسئولیت همراه است و هر انتخابی پیامدهای خودش را دارد.
با تعیین قوانین مشخص، از جنگ قدرت جلوگیری کنید
با تعیین قوانین مشخص، از جنگ قدرت جلوگیری کنیدنوجوان باید کاملاً بداند چه رفتارهایی قابل قبول است و چه رفتارهایی قابل قبول نیست؛ بهخصوص وقتی صحبت از امنیت، سلامت و رفاه اوست.
همچنین نوجوان باید بداند که مخالفت کردن و داشتن نظر متفاوت اشکالی ندارد، اما بیاحترامی کردن قابل قبول نیست.
قوانین خانواده را تا حد امکان روشن و مشخص بیان کنید. همچنین پیامدهای زیر پا گذاشتن قوانین را از قبل مشخص کنید.
📌 وقتی نوجوان دقیقاً بداند مرزهای خانواده کجاست، احتمال اینکه دائماً وارد بحث و چانهزنی شود کمتر خواهد شد.
فردیت نوجوان را تشویق کنید
فردیت نوجوان را تشویق کنیدتربیت یک نوجوان قویاراده به این معناست که بپذیرید او نسخهای از شما نیست.
او یک انسان مستقل است و میتواند:
- افکار خودش را داشته باشد؛
- دیدگاه متفاوتی داشته باشد؛
- اهداف خاص خودش را دنبال کند؛
- سبک زندگی مورد علاقه خود را انتخاب کند؛
- علایق متفاوتی داشته باشد؛
- و برای آینده خودش رویاهای متفاوتی داشته باشد.
گاهی والدین باید برای پذیرش این استقلال، واقعاً زبان خود را گاز بگیرند!
اما اجازه دادن به نوجوان برای نشان دادن فردیت خود، یکی از نیازهای مهم دوران رشد اوست.
📌 از او حمایت کنید و تا جایی که امکان دارد به او آزادی بدهید تا خود واقعیاش باشد؛ البته در چارچوب قوانین منطقی و ارزشهای اساسی خانواده.
هنر سازش و مصالحه را یاد بگیرید
هنر سازش و مصالحه را یاد بگیریدگاهی کوتاه آمدن، دادن فرصت صحبت به نوجوان و اجازه دادن به او برای توضیح دیدگاهش به این معنا نیست که والد ضعیفی هستید یا در تربیت فرزندتان شکست خوردهاید.
برعکس، این کار نشان میدهد که شما مهارت مذاکره، انعطافپذیری و سازش را میشناسید.
به نوجوان اجازه دهید درباره خواسته خود توضیح دهد و دلایلش را بیان کند. سپس اگر استدلال او منطقی بود، میتوانید در تصمیم خود تجدیدنظر کنید.
این کار به نوجوان پیام میدهد که:
«من تو را آنقدر جدی میگیرم که حرفهایت را بشنوم.»
برای مثال، دختر یکی از مشاوران ما به مادرش گفته بود:
«مامان، من دارم بزرگتر میشوم. چند سال دیگر به دانشگاه میروم و تو دیگر آنجا نیستی که همیشه مراقبم باشی. اجازه بده ساعت برگشت من کمی دیرتر باشد. قول میدهم به تو پیام بدهم و بگویم کجا هستم و مطمئن شوم که در امنیت هستم.»
مادر متوجه شد که دخترش استدلال منطقی دارد و بنابراین با او به توافق رسید.
⚠️ این نمونه نشان میدهد که رفتار با جوان لجباز یا نوجوان قویاراده همیشه نباید بر پایه دستور و اجبار باشد؛ گاهی گفتوگو و مذاکره نتیجه بسیار بهتری دارد.
راههای ارتباطی را باز نگه دارید
راههای ارتباطی را باز نگه داریداینکه نوجوان شما میگوید:
«ولم کن! خودم بلدم!»
به این معنا نیست که دیگر به شما نیاز ندارد.
حتی نوجوانی که بسیار مستقل به نظر میرسد، همچنان به حمایت، راهنمایی، محبت و حضور والدین نیاز دارد.
پس فقط به دلیل اینکه نوجوان شما سرسخت و مستقل شده، دستهایتان را بالا نبرید و نگویید:
«خب، پس دیگر به من احتیاجی نداری!»
او هنوز به شما نیاز دارد.
به حرفهایش گوش دهید. احساساتش را نادیده نگیرید. تلاش کنید موضوع را از زاویه دید او نیز ببینید.
محرکهای لجبازی و عصبانیت نوجوان را بشناسید
محرکهای لجبازی و عصبانیت نوجوان را بشناسیددر بیشتر مواقع، شناخت محرکهای نوجوان میتواند از بسیاری از درگیریهای غیرضروری جلوگیری کند.
برای مثال، اگر میدانید نوجوانتان با تغییر ناگهانی برنامه مشکل دارد، تا جای ممکن از قبل او را در جریان قرار دهید.
📌 شناخت این محرکها یکی از بخشهای مهم در مدیریت لجبازی نوجوان است.
محرکهای عصبانیت خودتان را نیز بشناسید
محرکهای عصبانیت خودتان را نیز بشناسیداگر والدین نوجوان لجباز هستید، لازم است کمی پوستکلفتتر شوید!
گاهی نوجوان مخالفت میکند، بحث میکند یا میگوید «نه»، اما این به معنای بیاحترامی یا شکست اقتدار شما نیست.
مهمتر از همه، زمانی که احساس میکنید صبرتان تمام شده است، به هر قیمتی از درگیری طولانی و جنگ قدرت دوری کنید.
در جنگ قدرت میان والد و نوجوان معمولاً هیچکس واقعاً برنده نمیشود.
لازم نیست در هر بحثی که نوجوان شما دعوتتان میکند، وارد شوید!
⚠️ اگر احساس میکنید هر دو عصبانی هستید، کمی فاصله بگیرید، اجازه دهید شرایط آرام شود و بعد درباره موضوع صحبت کنید.
گاهی بهترین پاسخ به یک نوجوان لجباز این است که بگویید:
«الان هر دوی ما عصبانی هستیم. بعداً که آرامتر شدیم دربارهاش صحبت میکنیم.»
در تمام شرایط به نوجوانتان عشق بورزید
در تمام شرایط به نوجوانتان عشق بورزیدتربیت نوجوانی که تقریباً در هر موضوعی با شما مخالفت میکند، میتواند واقعاً خستهکننده باشد.
گاهی احساس میکنید دیگر انرژی ندارید و نمیدانید باید چه کار کنید.
اما یادتان باشد ویژگیهایی که امروز شما را دیوانه میکنند، ممکن است در آینده به نقاط قوت فرزندتان تبدیل شوند.
پس قبل از اینکه فریاد بزنید، مقابله کنید، فقط برای اثبات اقتدار خود روی حرفتان بایستید یا وارد یک جنگ تمامعیار شوید، کمی مکث کنید.
به جای اینکه دائماً با نوجوان بجنگید، تلاش کنید ویژگیهای مثبت او را تقویت کنید.
اگر نوجوان شما روحیهای دارد که میگوید:
«میخواهم خودم تصمیم بگیرم.»
به جای سرکوب کامل این روحیه، به او کمک کنید آن را به استقلال، مسئولیتپذیری و اعتمادبهنفس تبدیل کند.
با نوجوانتان همکاری کنید، نه اینکه دائماً در مقابل او قرار بگیرید.
برای تلاش، استقلال و روحیه «میتوانم انجامش دهم» او ارزش قائل شوید.
📌 این ویژگیها واقعاً میتوانند ارزشمند باشند!
آیا باید لجبازی نوجوان را درمان کرد؟
وقتی والدین با رفتارهای سرسختانه فرزندشان مواجه میشوند، ممکن است بلافاصله به دنبال درمان لجبازی نوجوان باشند.
اما پیش از هر چیز باید مشخص شود که آیا با یک ویژگی طبیعی شخصیتی و نیاز به استقلال مواجه هستیم یا رفتاری که از کنترل خارج شده و به زندگی نوجوان، خانواده، تحصیل یا روابط او آسیب جدی میزند.
هر مخالفتی «لجبازی بیمارگونه» نیست.
گاهی نوجوان فقط میخواهد استقلال خود را تجربه کند، نظرش شنیده شود یا احساس کند در زندگی خودش نقش دارد.
بنابراین، به جای اینکه هدف اصلی را «تغییر دادن نوجوان» قرار دهید، بهتر است به او کمک کنید مهارتهایی مانند کنترل هیجان، گفتوگو، حل مسئله، مسئولیتپذیری و احترام متقابل را یاد بگیرد.
⚠️ اگر رفتارهای سرسختانه و مقابلهای نوجوان شدید، مداوم و آسیبزا هستند، صحبت با یک روانشناس یا مشاور نوجوان میتواند به خانواده کمک کند علت رفتار را بهتر بشناسند و روش مناسبتری برای برخورد انتخاب کنند.
با دختر نوجوان لجباز چگونه رفتار کنیم؟
اگر دختر نوجوان شما بسیار مستقل، سرسخت و اهل مخالفت است، احتمالاً بارها از خود پرسیدهاید با دختر نوجوان لجباز چگونه رفتار کنیم.
در این شرایط، بهتر است به جای تمرکز صرف بر «اطاعت کردن»، روی رابطه، گفتوگو و مسئولیتپذیری تمرکز کنید.
به او اجازه دهید نظرش را بیان کند، درباره قوانین خانواده توضیح بخواهید و در مسائل کمخطر به او حق انتخاب بدهید.
همچنین تفاوت میان استقلالطلبی و بیاحترامی را برای او روشن کنید.
📌 دختر نوجوان شما میتواند با شما مخالف باشد، نظر متفاوتی داشته باشد و حتی برای تصمیم شما استدلال بیاورد؛ اما در عین حال باید یاد بگیرد که مخالفت کردن با بیاحترامی و توهین متفاوت است.
سخنی از مشاوران آویژه
نوجوان لجباز را نشکنید، به او جهت بدهید
در نهایت، به خاطر داشته باشید که نوجوان قویاراده شما احتمالاً قرار نیست برای همیشه همینقدر سخت و چالشبرانگیز باقی بماند.
نوجوانی که امروز شما را به چالش میکشد، ممکن است همان فردی باشد که فردا با استقلال، جسارت و پشتکارش دنیا را تحت تأثیر قرار میدهد.
مشاوران مرکز مشاوره خانواده آویژه برای تهیه این مقاله زحمت زیادی کشیدهاند. 🌱
اگر با چالشهای رفتاری نوجوانتان روبهرو هستید، این مقاله را از دست ندهید و حتماً دیدگاه و تجربه خود را در انتهای مطلب بنویسید؛ شاید تجربه شما راهگشای خانواده دیگری باشد. ❤️
8 پاسخ
سلام من دختری۱۷ساله دارم یه سال شده که نامزد داره وقرار شد که دو سال بعد عقد کنیم حالا خودش گیر داده که ما میخاهیم عقد کنیم پدرش هم حساس وخیلی ناراحت شده ودخترم هم هر چه میگیم که ما قرار گذاشتیم واینکه ازکنکور میافتی ونمی تونی درس بخونی فایده نداره وما کم آوردیم چطور راضیش کنیم دست از این اخلاقش برداره با تشکر
سلام. به جای اصرار و مخالفت مستقیم، سعی کنید با آرامش به نگرانیها و دلایل دخترتان گوش دهید. نوجوانان زمانی همکاری بیشتری میکنند که احساس کنند نظرشان شنیده میشود. گفتوگوی محترمانه و در صورت نیاز کمک گرفتن از مشاور خانواده میتواند مؤثرتر از فشار و اجبار باشد. 🌷
مرسی عالی بود
پدر و مادر ایرانی:
انجام دادن این توصیه های روانشناسی ❌
زورگویی و وارد کردن فشار بیشتر ✅
گاهی هم واقعا زور و قوه قهریه جوابه تا بچه حساب ببره بستگی به شرایط داره
ممنون توضیحات عالی بودن
من دختری ۱۷ ساله دارم که خیلی لجبازه و روی پوشش لباس و بیرون رفتن با دوستا اصلا به حرف منو پدرش گوش نمیکنه چکار کنیم؟؟دوستاش خیلی روش تاثیر گذاشتن ار لحاظ پوشش
در ۱۷سالگی کنترل و دعوای زیاد معمولاً مقاومت را بیشتر میکند. با او آرام صحبت کنید، دلیل نگرانیتان را توضیح دهید و برای پوشش و رفتوآمد قوانین مشخص و قابلتوافق بگذارید. ارتباط صمیمی و اعتمادسازی، از فشار مستقیم مؤثرتر است.